Güneysu Tarihi
Güneysunun eski adı olan Potomya adının kaynağına ait söylenceler birbirine yakındır. Birincisi, Rumca üç büyük derenin (çayın) birleştiği yer anlamında olan Potomya`dır. İkinci söylence, birinciye yakın bir tanımlama gösterir. Buna göre Potomya adının aslı, yörede çok sayıda dere ve çay olmasına dayanarak Rumca Potamas (Irmak yurdu) anlamında olan Potomia`dan gelmektedir. Bölge Osmanlı`ların fethinden önce ve sonra Potomiya adıyla anıldı. Zamanla bu isim değişime uğrayarak Potomya oldu. Cumhuriyetin kurulmasıyla da Güneysu ismini aldı. Güneysu (Potomya) Rize`ye yakın olduğundan Rize`nin tarihi ile birlikte anılmaktadır. Güneysu`nun tarih öncesi çağlarıyla ilgili yapılan araştırmada, bölge yontma taş çağından sonra iskan görmüştür. Güneysu`nun MÖ 650-500 yıllarında Miletliler tarafından küçük bir Pazar yeri olarak kurulduğu tahmin edilmektedir. Güneysu, M.Ö. 606 yılında kısa bir süre için Medler`in hakimiyeti altlına girmiş daha sonra sırasıyla Persler`in, Pontus Devleti`nin, Roma İmparatorluğu`nun, Bizans İmparatorluğu`nun ve Trabzon Rum Devleti`nin egemenliğine girmiştir. Malazgirt Zaferinden sonra bir ara Selçuklu Devletinin yönetimine girmiş ise de Trabzon Rum devleti bölgeye hakim olmuştur. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet`in Trabzon`u fethinden sonra, Osmanlı İmparatorluğuna katılmıştır. 1880`de Trabzon Vilayetinin Merkez, Gümüşhane ve Lazistan olmak üzere 3 sancağı vardı. Bir kaza olan Rize, Lazistan Sancağına, Potomya ise Rize Kazasına bağlıydı. Trabzon Vilayeti ve Lazistan Sancağı bu yönetsel bölümlerini 1918`e kadar korudu. Lazistan Sancağı`nın başlıca yöneticileri 1 mutasarrıf, 4 kaymakam ve 8 müdür idi. Müslümanların dinsel hizmetlerini müftü ve naipler yerine getirmekteydi. 20 Nisan 1924`te Rize il durumuna getirildi. Güneysu` da Rize`ye bağlandı. 1933 yılında bazı illerin birleştirilmesine ilişkin kanunla Artvin ve Rize, Çoruh adı altında Rize Merkez olmak üzere yeni bir il durumuna getirildi. Güneysu` da Çoruh iline bağlandı. 1936 yılında Çoruh ili kaldırılarak yalnızca Pazar ilçesine sahip olan Rize ili oluşturuldu. Güneysu yeniden Rize`ye bağlandı. Güneysu Rize iline köy olarak bağlı iken, 18 Ağustos 1941 tarihli Kararname ile Merkezi Ulucami Köyü olmak üzere; Küçükcami, Kiremit, Dumankaya, Tepebaşı, Kıbledağı,Gürgen, İslahiye, Adacami, Pazarköy, Zincirliköprü Köylerinden oluşan, Güneysu adıyla Rize İline bağlı bir nahiye olarak kurulmuştur. 12.06.1969 yılında Ulucami ve Küçükcami köyleri birleşerek Güneysu Belediye teşkilatı kuruldu.İlk seçimlerde Yusuf Hazavitligil belediye başkanı oldu. 1973-1989 yılları arasında Hilmi Mamati belediye başkanlığı yaptı. Güneysu Rize`ye bağlı bir bucak (nahiye) iken, 04.07.1987 gün 3392 sayılı kanunla ilçe oldu. Bir yıl sonra Kaymakamlık ve adliye teşkilatı hizmete başladı. 1989- 99 yılları arasında da belediye başkanlığını Hakki Bayraktar yaptı. 18 Nisan 1999 seçimlerinde belediye başkanlığını kazanan Ahmet Minder halen bu görevi yürütmektedir. Güneysu`da Türkçe dışında konuşulan yerel dil bulunmamaktadır. Türkçe olmayan bazı adlar bir sure birlikte yaşanılan gayrimüslim halktan kalan etkiler olarak görülmektedir. Güneysu`da yazılı tarih adına mezar taşları ve 1583 tarihli Osmanlı Tapu Tahrir Defterinin Rize bölümünde Potomya Karyesi 6 yerleşim yeri ve 279 hane nüfusu olduğu bildirilmektedir.

Güneysunun eski adı olan Potomya adının kaynağına ait söylenceler birbirine yakındır. Birincisi,

Rumca üç büyük derenin (çayın) birleştiği yer anlamında olan Potomya’dır. İkinci söylence, birinciye yakın bir tanımlama gösterir. Buna göre Potomya adının aslı, yörede çok sayıda dere ve çay olmasına dayanarak Rumca Potamas (Irmak yurdu) anlamında olan Potomia’dan gelmektedir. Bölge Osmanlı’ların fethinden önce ve sonra Potomiya adıyla anıldı. Zamanla bu isim değişime uğrayarak Potomya oldu. Cumhuriyetin kurulmasıyla da Güneysu ismini aldı. Güneysu (Potomya) Rize’ye yakın olduğundan Rize’nin tarihi ile birlikte anılmaktadır. Güneysu’nun tarih öncesi çağlarıyla ilgili yapılan araştırmada, bölge yontma taş çağından sonra iskan görmüştür. Güneysu’nun MÖ 650-500 yıllarında Miletliler tarafından küçük bir Pazar yeri olarak kurulduğu tahmin edilmektedir. Güneysu, M.Ö. 606 yılında kısa bir süre için Medler’in hakimiyeti altlına girmiş daha sonra sırasıyla Persler’in, Pontus Devleti’nin, Roma İmparatorluğu’nun, Bizans İmparatorluğu’nun ve Trabzon Rum Devleti’nin egemenliğine girmiştir.

Malazgirt Zaferinden sonra bir ara Selçuklu Devletinin yönetimine girmiş ise de Trabzon Rum devleti bölgeye hakim olmuştur. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethinden sonra, Osmanlı İmparatorluğuna katılmıştır.

1880’de Trabzon Vilayetinin Merkez, Gümüşhane ve Lazistan olmak üzere 3 sancağı vardı. Bir kaza olan Rize, Lazistan Sancağına, Potomya ise Rize Kazasına bağlıydı. Trabzon Vilayeti ve Lazistan Sancağı bu yönetsel bölümlerini 1918’e kadar korudu. Lazistan Sancağı’nın başlıca yöneticileri 1 mutasarrıf, 4 kaymakam ve 8 müdür idi. Müslümanların dinsel hizmetlerini müftü ve naipler yerine getirmekteydi.

20 Nisan 1924’te Rize il durumuna getirildi. Güneysu’ da Rize’ye bağlandı. 1933 yılında bazı illerin birleştirilmesine ilişkin kanunla Artvin ve Rize, Çoruh adı altında Rize Merkez olmak üzere yeni bir il durumuna getirildi. Güneysu’ da Çoruh iline bağlandı. 1936 yılında Çoruh ili kaldırılarak yalnızca Pazar ilçesine sahip olan Rize ili oluşturuldu. Güneysu yeniden Rize’ye bağlandı. Güneysu Rize iline köy olarak bağlı iken, 18 Ağustos 1941 tarihli Kararname ile Merkezi Ulucami Köyü olmak üzere; Küçükcami, Kiremit, Dumankaya, Tepebaşı, Kıbledağı,Gürgen, İslahiye, Adacami, Pazarköy, Zincirliköprü Köylerinden oluşan, Güneysu adıyla Rize İline bağlı bir nahiye olarak kurulmuştur. 12.06.1969 yılında Ulucami ve Küçükcami köyleri birleşerek Güneysu Belediye teşkilatı kuruldu.İlk seçimlerde Yusuf Hazavitligil belediye başkanı oldu. 1973-1989 yılları arasında Hilmi Mamati belediye başkanlığı yaptı. Güneysu Rize’ye bağlı bir bucak (nahiye) iken, 04.07.1987 gün 3392 sayılı kanunla ilçe oldu. Bir yıl sonra Kaymakamlık ve adliye teşkilatı hizmete başladı. 1989- 99 yılları arasında da belediye başkanlığını Hakki Bayraktar yaptı. 18 Nisan 1999 seçimlerinde belediye başkanlığını kazanan Ahmet Minder halen bu görevi yürütmektedir.

Güneysu’da Türkçe dışında konuşulan yerel dil bulunmamaktadır. Türkçe olmayan bazı adlar bir sure birlikte yaşanılan gayrimüslim halktan kalan etkiler olarak görülmektedir. Güneysu’da yazılı tarih adına mezar taşları ve 1583 tarihli Osmanlı Tapu Tahrir Defterinin Rize bölümünde Potomya Karyesi 6 yerleşim yeri ve 279 hane nüfusu olduğu bildirilmektedir.

 

Paylaşarak Bilgiyi Anında Arkadaşlarınıza Ulaştırabilirsiniz.

Bu içerik 5793 kez okundu

İletişim Tel : +90 (464) 344 11 05 - Fax +90 434 344 12 23 Adres : Güneysu Belediyesi Yusuf Hoca Cad. P.K 53350
Güneysu Rize - E-Mail iletisim@guneysu.bel.tr
Tasarım : Rizedeyiz Bilgi İşlem